Przewiń do góry
Grzyb okladka

Źródło zdjęcia: Fabian Wiktor/Pexels

Badania terenowe na sercu

Recenzja „Powrotu do życia. O żałobie i grzybach” Long Litt Woon

Katarzyna Nowak

W wieku 18 lat Long Litt Woo przybyła z rodzinnej Malezji do Norwegii, aby tam studiować. Na jednej z imprez poznała Eiolfa, swojego przyszłego męża. Zakochali się w sobie i postanowili ułożyć wspólne życie w Norwegii. W tym czasie Long Litt Woo skończyła antropologię społeczną na uniwersytecie w Oslo. Pracowała w norweskim Ministerstwie Pomocy Rozwojowej oraz w Komisji Europejskiej, przez pewien czas była także szefową norwerskiego Centrum ds. Równości Gender. Ich wspólne życie, które przez przeszło 32 lata kręciło się wokół muzeów, restauracji i ulubionego domku letniskowego, zostało jednak brutalnie przerwane pewnego poranka w 2010 roku. Eiolf zasłabł nagle w pracy, i mimo szybkiego przewiezienia do szpitala lekarze nie zdołali mu pomóc. Informację Long Litt Woo otrzymała przez telefon. Jej mąż zwyczajnie wyszedł z domu i już nigdy nie wrócił. W długim procesie rozplątywania wspólnego życia i przechodzenia przez żałobę pomogły jej… grzyby. Kulminacją tego trudnego etapu w życiu stała się książka „Powrót do życia. O żałobie i grzybach”.

Według mnie, to historia mówiąca na wielu poziomach o odkrywaniu terra incognita. Dla autorki tą ziemią nieznaną jest życie bez ukochanego męża, dzikie lasy Norwegii oraz zamieszkujące je plemię grzybiarzy. Pisarka porównuje spacerowanie wśród drzew w poszukiwaniu grzybów do przemierzania krajobrazu żałoby i wypatrywania w nim pozostałości po ukochanej osobie, jednocześnie odkrywając swoje nowe „ja”, które kiedyś nazywało się „my”. Widać to także w tekście. Fragmenty opisujące uczucia związane z bólem po stracie, wspomnienia męża oraz refleksje dotyczące nowego życia są wydrukowane inną czcionką i rozsiane po książce niczym grzyby w lesie. Jednak nie jest to powieść wyłącznie biograficzna lub psychologiczna.

„Powrót do życia” to historia zawierająca ogromną ilość treści, a jednocześnie napisana w sposób lekki i bezpretensjonalny. Znajdziemy tu zarówno osobiste przemyślenia kobiety załamanej śmiercią ukochanej osoby, jak i wnikliwe spostrzeżenia antropologa prowadzącego obserwację i stającego się częścią nowej grupy.

powrotdozycia

Powrót do życia. O żałobie i grzybach
Long Litt Woon
tłum. Elżbieta Ptaszyńska-Sadowska
Wydawnictwo Literackie
Liczba stron: 306

Pomiędzy rozdziałami opisującymi zwyczaje grzybiarskie Norwegów znajdziemy długie rozważania na temat subiektywności doznań zmysłowych, szczególnie powonienia. Jednocześnie autorka serwuje nam dużo wiedzy o grzybach oraz o społecznych uwarunkowaniach spożywania ich. Jako antropolog bardzo szybko rozpracowuje kod kulturowy grzybiarzy. Po przeczytaniu tej książki będziemy wiedzieć, co jest powodem do dumy i triumfu, a jakie tematy są dla grzybiarzy tabu. W niektórych fragmentach Long Litt Woo zakłada swoje okulary naukowca, przeprowadza eksperyment i tłumaczy, jak skomplikowanym zmysłem jest węch, a przez to jak subiektywne staje się odczuwanie zapachów oraz smaków. Ciężko sprecyzować dokładny temat tej książki. Nie jest ona wyłącznie o grzybach, ani nawet o ich zbieraniu. To historia osoby, która znalazła się w bardzo mrocznym miejscu i wydostała się z niego dzięki fascynacji skarbami lasu, z pomocą nowej wspólnoty. To historia żony, która staje się wdową i historia antropolożki, która staje się grzybiarzem.

„Powrót do życia” to historia zawierająca ogromną ilość treści, a jednocześnie napisana w sposób lekki i bezpretensjonalny. Znajdziemy tu zarówno osobiste przemyślenia kobiety załamanej śmiercią ukochanej osoby, jak i wnikliwe spostrzeżenia antropologa prowadzącego obserwację i stającego się częścią nowej grupy.

Warto zwrócić uwagę na sposób prowadzenia narracji. Lektura pozwoliła mi poczuć się jedną ze znajomych autorki – członkinią kółka grzybiarskiego. Wspólnie próbujemy opanować złożoną zdolność rozpoznawania grzybów, a przy tym staję się świadkiem przechodzenia przez nią procesu żałoby. Jako czytelniczka zostałam zaproszona do prywatnego kręgu, gdzie mogę dowiedzieć się, jak rozpoznawać i przyrządzać grzyby oraz jak wrócić do życia po doświadczeniu straty. Tę historię opowiada osoba o ogromnej wiedzy, entuzjazmie oraz samoświadomości. Fragmenty, w których autorka opisuje uczucia związane ze śmiercią męża, są bardzo szczere i pozbawione toksycznej pozytywności frazesów w stylu „wszystko będzie dobrze”. Long Litt Woon wychodzi z ciemności i smutku za pomocą tego cudownego, wczesnego etapu fascynacji nowym tematem, który zakrawa na obsesję, oraz niesamowitej, osobistej duchowości. Mam wrażenie, że Long Litt Woo jest w stanie sprzedać miłość do grzybów każdemu.

Książka „Powrót do życia. O żałobie i grzybach” powinna też przypaść do gustu rodzimemu czytelnikowi i czytelniczce. Polacy znani są z zamiłowania do zbierania kurek, podgrzybków i borowików, oczywiście głównie w celach konsumpcyjnych. Wydaje mi się, że bogactwo grzybów jadalnych opisanych w tej książce może ich zadziwić. Muszę przyznać, że publikowane przez Long Litt Woo przepisy dokonały małej rewolucji także w mojej własnej kuchni. Przepisy na lody z kandyzowanymi kurkami lub na keczup z grzybów poruszają wyobraźnię. Polecam tę publikację choćby dla samej listy potraw, które zostały podane na grzybowej uczcie zorganizowanej przez autorkę. Long Litt Woon i jej znajomi oddają się również grzybiarstwu w sensie kolekcjonerskim. Polują na niejadalne, a nawet trujące grzyby dla samego zachwytu nad ich formą i biologią, niczym ludzie zbierający rzadkie orchidee. Wypatrywanie grzybów w wymiarze bardziej przyrodoznawczym, z aparatem, może być świetnym hobby na obecne czasy, gdy wszystko jest zamknięte – oczywiście poza lasami i parkami.

Katarzyna Nowak – niespełniony archeolog, miłośniczka książek naukowych i popularnonaukowych, radosna nihilistka. Koordynatorka Bookme.

Przeczytaj recenzję „Sapiens. Opowieści graficznej” Noaha Harariego

Zostaw komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany.

Serwis wykorzystuje pliki cookies. Korzystając ze strony wyrażasz zgodę na wykorzystywanie plików cookies.