Przewiń do góry
freestocks-Sm0WHQnZmlw-unsplash
Bookme Poleca
Bookme Poleca

Literacka Mapa Polski

Literacka mapa Bookme to seria postów prezentująca najważniejsze książki z danego kraju. Pierwszy post jest, oczywiście, poświęcony ojczyźnie, to znaczy – Polsce. Pięć przedstawionych poniżej książek zostało wyłonionych w głosowaniu zorganizowanym w 2018 roku przez Polskie Radio z okazji 100-lecia niepodległości. Katalogowanie twórczości wielkich i największych skutkuje powstaniem listy nie tylko szkolnych lektur, które nadal  mają moc poruszania czytelników, ale też pozwala na powrót do tych pozycji, które przestały funkcjonować w głównym obiegu lub po latach wracają do łask czytelników. Jakie książki znalazłyby się Waszym zdaniem w podobnym rankingu, gdyby kryterium obejmowało tylko ostatnie 30 lat? Podzielcie się z nami w komentarzu Waszymi refleksjami – sprawdźmy razem, które lektury napisane po 1989 przyczyniły się najmocniej do kształtowania tożsamości Polaków.

2

Stanisław Lem „Solaris”

Niekwestionowany zwycięzca plebiscytu, w którym wzięło udział przeszło 21 tysięcy internautów. Co sprawia, że napisane przed 60 laty Solaris nadal zajmuje szczególne miejsce w sercach polskich czytelników? Po pierwsze: temat, który nie przestaje fascynować i pozostaje jednym z najpopularniejszych zagadnień literatury fantastycznej – a jest z nim kontakt z Nieznanym, który Lem potrafił przestawić w niebanalny sposób. Po drugie, uniwersalność. Polski pisarz nie boi się mieszać wątków i gatunków, a w Solaris możemy dostrzec cechy powieści kryminalnej, fantastycznej, ale i społecznej i filozoficznej, gdzie autor pochyla się nad wątkami egzystencjalnymi. I w końcu po trzecie: Stanisław Lem to – nie da się ukryć – narodowy towar eksportowy i rodzima duma, którego twórczość została szczególnie doceniona za granicą i przetłumaczona na kilkadziesiąt języków. Już samo Solaris zostało zekranizowane przez hollywoodzkich twórców, żeby wspomnieć w tym miejscu chociażby słynną wersję z 2002 roku z Georgem Clooney’em.

Też umieścilibyście tę pozycję na swojej liście?

6

Gustaw Herling-Grudziński „Inny świat”

Z wyników plebiscytu wynika, że Inny świat to jedna z tych lektur szkolnych, które cenimy bardziej od reszty. Nic dziwnego – Herling-Grudziński w mistrzowski sposób opisuje swoje wspomnienia z pobytu w sowieckim łagrze i brutalnego systemu ich funkcjonowania. To nie tylko książka istotna z punktu widzenia historycznego, ale i jeden z ważniejszych utworów literatury światowej XX wieku. Autor Dziennika pisanego nocą szuka oznak człowieczeństwa nawet tam, gdzie pozornie niewiele go zostało. To ten typ książek, których lekturę należy konsekwentnie kultywować – wyjątkowe umiejętności literackie idą tu w parze ze świadectwem okrutnych czasów i czynów, które (miejmy nadzieję) nigdy już nie zostaną już przez ludzkość powtórzone.

3

Witold Gombrowicz „Ferdydurke”

Choć ścieżka wędrówek Gombrowicza wykracza daleko poza granice Polski, który większą część życia spędził w Argentynie i we Francji, tak trudno wyobrazić sobie mapę literatury polskiej bez zaznaczenia na niej terytorium wpływów autora Transatlantyku”. Opublikowana dwa lata przed II wojną światową Ferdydurke” nawet teraz wydaje się powieścią na wskroś awangardową. Zaprezentowane przez autora losy Józia Kowalskiego przekładają się na procesy kształtujące osobowość człowieka, demaskując w ten sposób zarówno prywatne jak i narodowe wady. To powieść, która odmieniła oblicze literatury polskiej, a terminy upupiania” i przyprawiania gęby” na stałe weszły do codziennego słownika Polaków.

4

Zbigniew Herbert „Pan Cogito”

Poetycki akcent w tym raczej prozatorskim zestawieniu. Cykl Pana Cogito to klasyka rodzimej poezji, a tytułowa sylwetka (jak mówią badacze literatury – persona) także dziś również uosabia  rozterki i dylematy współczesnego człowieka. Pana Myślącego można postrzegać jako alter ego autora, któremu pod postacią sztucznie stworzonej postaci łatwiej jest poruszać wątki ogólnoludzkie i uciec do dręczącej każdego człowieka jednostkowości. Można śmiało przypuszczać, że i dziś Pan Cogito miały sporo do dodania na temat aktualnej, polskiej rzeczywistości.

5

Bruno Schulz „Sklepy cynamonowe”

To miejsce, w którym literacka mapa pokrywa się z tą fizyczną – akcja zbioru opowiadań Schulza usytuowana jest bowiem w małym, galicyjskim miasteczku, prawdopodobnie w Drohobyczu, czyli rodzinnej miejscowości autora. Terytorium to jest o tyle szczególne, że stanowi dla pisarza źródło niesłabnącej inspiracji i niejako punkt wyjścia do wspomnień z dzieciństwa i rozważań. Historie Schulza są  wieloznaczne i nierzadko oniryczne, w których autor miesza zdeformowane wizje na temat rzeczywistości z wizjami sennymi, co w konsekwencji skutkuje wytworzeniem obrazu o-mało-co mitycznego, który nie przestaje zachwycać czytelników. Kunszt literacki i bogactwo językowe autora Sanatorium pod klepsydrą pozwalają przypuszczać, że Sklepy cynamonowe będą zajmować dożywotnie miejsce w tym i podobnych mu rankingach.

Zostaw komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany.

Serwis wykorzystuje pliki cookies. Korzystając ze strony wyrażasz zgodę na wykorzystywanie plików cookies.