Przewiń do góry
pexels-adrianna-calvo-17658
Bookme Poleca
Bookme Poleca

Miasta Literackie

Wakacje w mieście? Tak, jeśli zdecydujemy się odkryć się je na nowo, zbaczając z codziennych, znanych na pamięć ścieżek. Drugą możliwością jest udanie się na wirtualny spacer z pisarzami, którzy pokażą nam nieznane oblicza i zaułki naszych – ale przede wszystkim – ich własnych okolic.  W poniższym zestawieniu prezentujemy wybór ulic, skrzyżowań i zakątków, opisanych na kartach powieści przez powieściopisarzy, poetów i reportażystów. Zestawienie różnorodne, bo i miasto potrafi przybierać zróżnicowane oblicza, a jego forma zależna jest od spojrzenia i wrażliwości flâneura, który po nim spaceruje i się mu przygląda. Inaczej na Londyn patrzyła pani Dalloway, inaczej dziś spogląda Zadie Smith; inne elementy w urbanistyce Nowego Jorku zauważa Rem Koolhaas, inne John Dos Passos. Zachęcamy do samodzielnego zapoznania się z pozornie znanymi metropoliami, przepuszczonym przez twórczy filtr wybranych literatów.

LONDYN

484223-352x500

Pani Dalloway
Virginia Woolf
Wydawnictwo Znak
Tłumaczenie: Krystyna Tarnowska
Liczba stron: 306

Kiedyś:

„Pani Dalloway” Virginia Woolf

Londyn, czerwiec 1923. Przygotowująca się do wieczornego przyjęcia 51-letnia Klarysa Dalloway spaceruje po Londynie. Wędrowanie po mieście staje się dla niej przyczynkiem do rozmyślań nad przeszłością i podjętymi niegdyś decyzjami, zastanawiając się nad tym, co ukryte za fasadą ładu, harmonii i rodzinnego szczęścia. Londyn sprzed stu lat w powieści Woolf jest okraszony realizmem magicznym, który obserwujemy przez pryzmat radosnych mieszkańców miasta:  stanowi pełne indywidualnych cech tło, w których ulice, parki, samochody, pomniki, ale też wspomnienia o poległych w trakcie I Wojny Światowej Brytyjczykami żyją własnym życiem. Jeden z najsłynniejszych spacerów po mieście w historii literatury.

londyn NW

Londyn NW
Zadie Smith
Wydawnictwo Znak
Tłumaczenie: Jerzy Kozłowski
Liczba stron: 400

Dziś:

„Londyn NW” Zadie Smith

Jeśli zastanawiacie się, jak toczy się życie w peryferyjnych dzielnicach współczesnego Londynu, lektura książek Zadie Smith będzie właściwym – choć na swój sposób być może też nieco przytłaczającym – wyborem. W „Londyn NW” autorka kultowych „Białych zębów”, poprzez losy 4 różniących się od siebie bohaterów, prezentuje skontrastowane oblicza brytyjskiej metropolii, które jawi się jako centrum świata, gdzie przecinają się szlaki różnorodnych kultur, wartości i narodowości. Każda z opisywanych postaci jest inna i reprezentuje inną postawę życiową: Leah poznajemy w momencie egzystencjalnego kryzysu, Nathalie, kiedyś rozrywkowa prawniczka, dziś walczy z trudami macierzyństwa, Nathan, który za młodu stanowił obiekt ich westchnień, stał się narkomanem, a niespełniony filmowiec Felix umiera w przypadkowym wypadku. Łączy ich miejsce urodzenia – wszyscy oni pochodzą z północno-zachodniej dzielnicy Londynu. Tworzeni przez Smith londyńczycy są osobami samotnymi, dla których życie stanowi trud i wyzwanie; ich miasto poznajemy poprzez (często tłumione) emocje i złożone, międzyludzkie relacje. Londyn, który wyłania się w wyniku tego rzetelnego i wyraziście nakreślonego opisu, to specyficzny, osobny mikro wszechświat, gdzie jak w soczewce skupiają się wszystkie wymiary ludzkiego życia – łącznie z tymi, których najbardziej się wstydzimy.

BERLIN

book_id25531_0

Berlin Alexanderplatz
Alfred Döblin
Wydawnictwo Czytelnik
Tłumaczenie: Izabela Czermakowa
Liczba stron: 600

Kiedyś:

„Berlin Alexanderplatz” Alfred Döblin

„Berlin Alexanderplatz” to jedna z najgłośniejszych niemieckich powieści XX wieku, opowiadająca o byłym robotniku transportowym, Franku Biberkopfie, który po odbyciu kary więzienia za morderstwo pragnie zacząć nowe życie. To z jednej strony historia obyczajowa, biorąca pod lupę życie berlińskiego lumpenproletariatu w latach dwudziestych, z drugiej – historia o ówczesnej przestępczości. W powieści Döblin prezentuje postaci zróżnicowane i wyraziste, które funkcjonują w precyzyjnie opisanym i inspirująco wielowymiarowym, wielkomiejskim świecie. Imponuje zastosowana technika: pisarz nie boi się sięgać po fragmenty artykułów prasowych, sprawozdań sądowych, afiszy, cytatów i mitów. W rezultacie otrzymujemy dynamiczny i zróżnicowany portret europejskiego miasta, które wkrótce ma zostać zdominowane przez nacjonalistyczną, faszystowską narrację.

mur

Mur. 12 kawałków o Berlinie
red. Agnieszka Wójcińska
Wydawnictwo Czarne
Tłumaczenie: Elżbieta Kalinowska,
Joanna Pomorska
Liczba stron: 208

Dziś:

„Mur. 12 kawałków o Berlinie” pod redakcją Agnieszki Wójcińskiej

Zestaw zilustrowanych przez Filipa Springera reportaży pod redakcją Agnieszką Wójcińskiej. W 1989 roku runął mur, przez przeszło czterdzieści lat dzielący Berlin na dwie pozornie niezależne części: wschodnią i zachodnią. Dwunastu polskich i niemieckich  reporterów przygląda się fenomenowi tego międzynarodowego symbolu zimnej wojny, którego liczne ślady nadal można znaleźć w stolicy Niemiec. Poszczególni autorzy zastanawiają się nad fenomenem granic w wymiarze zarówno dosłownym, jak i metaforycznym, zakorzenionym w społecznej świadomości. W ich opowieściach historia muru wykracza daleko poza atrybut podzielonych Niemiec; to w gruncie rzeczy historia o pęknięciu w Europie, którego ślady i skutki nadal są odczuwalne.

 

NOWY JORK

352x500

Manhattan Transfer
John Dos Passoa
Wydawnictwo Czytelnik
Tłumaczenie: Tadeusz Jakubowicz
Liczba stron: 491

Kiedyś:

„Manhattan Transfer” John Dos Passos

Wydana w 1925 roku powieść Amerykanina Johna Dos Passosa, której bohaterem jest nie kto inny, jak pulsujące jazzem miasto – Nowy Jork w burzliwych i fascynujących latach 20. Pisarz, obficie czerpiący z literackiej spuścizny Jamesa Joyce’a i T.S. Eliota, nie koncentruje się na określonej grupie społecznej, starając się całościowo zilustrować rytm i tempo życia zarówno bogatych, jak i zubożałych dzielnic. Wielkomiejska dżungla jawi się jako przestrzeń występków, zbrodni, morderstw i romansów… Dla fanów fascynujących – ale też wartościowych poznawczo – wycieczek w czasie.

 

koolhaas deliryczny nowy jork

Deliryczny Nowy Jork.
Retroaktywny manifest dla Manhattanu

Rem Koolhaas
Wydawnictwo Karakter
Tłumaczenie: Dariusz Żukowski
Liczba stron: 360

Dziś:

„Deliryczny Nowy Jork” Rem Koolhaas

Opasła biografia infrastruktury miejskiej Nowego Jorku, napisana przez jednego z największych współczesnych architektów. Autor proponuje industrialne spojrzenie na Wielkie Jabłko i to, co stawiane tam budynki sobą reprezentują; to historia o tym, jak projektowanie przestrzeni miejskiej układa  się w przypowieść o ludzkich marzeniach, snach i pragnieniach. Nowy Jork, funkcjonujący jako kolebka nowego świata i arena nowatorskich eksperymentów, staje się reprezentantem możliwości i fantazji człowieka:  tam stawia się pierwsze koliste budynki o wysokości dwustu metrów, perony w podziemiach wieżowca czy zamieszkałą przez lwy dżunglę w samym centrum miasta. To wszystko sprawiło, że Nowy Jork bardzo szybko zaczął fascynować największych architektów w historii dziedziny (żeby w tym miejscu wymienić chociażby Dalego czy Gaudiego). Autor książki Rem Koolhaas przygląda się rozwojowi Manhattanu od 1623 roku, kiedy powstała tam pierwsza kolonia flamandzkich osadników, przez dziewiętnaste stulecie, gdy wyznaczono charakterystyczną siatkę ulic, aż po wiek dwudziesty – czas dynamicznej rozbudowy i starcia się zróżnicowanych wizji rozwoju miasta. „Deliryczny Nowy Jork” w barwny i wciągający sposób dokumentuje architekturę jednego z najbardziej fascynujących miast świata, które łączy w sobie cechy fantazji i naturalności z rzeczową, praktyczną kalkulacją.

PRAGA

Nieznośna lekkość bytu
Milan Kundera
Wydawnictwo W.A.B. 
liczba stron: 352
tytuł oryginału: Nesnesitelná lehkost bytí
tłumaczenie: Agnieszka Holland

Nieznośna lekkość bytu
Milan Kundera
W.A.B.
Tłumaczenie: Agnieszka Holland
Liczba stron: 352

Kiedyś:

„Nieznośna lekkość bytu” Milan Kundera

Niekwestionowany klasyk literatury światowej i najsłynniejsza powieść Milana Kundery, w której zbiegają się najchętniej poruszane przez autora tematy. W „Nieznośnej lekkości bytu” splatają się losy kilku postaci, które starają się zrozumieć i rozwikłać zagadkę owej specyficznej i mocno pozornej „lekkości” istnienia. Problemem, który Kundera stawia w centrum swoich zainteresowań, jest zagadnienie przypadku i tego, w jaki sposób wpływa on na losy ludzi.  Próbuje odpowiedzieć na pytanie „czy miłość też jest przypadkiem?”. Język powieści rymuje się z jej tematyką – panuje w nim pozorny nieład i chaos, pod którymi skrywają się pytania o wartości najistotniejsze. Praga stanowi ciche tło dla wydarzeń w życiu bohaterów – Kundera serwuje czytelnikom jej portret z czasu tuż po Praskiej Wiośnie w 1968 roku, gdy Czechy funkcjonują jako państwo policyjne, okupowane przez Rosjan.

 

szczygiel-przewodnik-praga

Osobisty przewodnik po Pradze
Mariusz Szczygieł
Dowody na Istnienie
Liczba stron: 400

Dziś:

„Osobisty przewodnik po Pradze” Mariusz Szczygieł

Mariusz Szczygieł zaprasza na słodko-gorzką wycieczkę po mieście, które od przeszło 20 lat darzy  szczególnym sentymentem – i ów osobisty stosunek do opisywanego miejsca jest odczuwalny już od pierwszych stron książki.  Wyprawa reportera do stolicy Czech jest w zasadzie spacerem, przechadzką do niczego niezobowiązującą i wybitnie indywidualną, w której za przewodnika służy nie rozum, a serce (co w bardzo wyraźny sposób zostało zasugerowane czytelnikom już w tytule) – w tym przewrotnym przewodniku nie ma więc co szukać mapy zamku na Hradczanach czy historii o obleganym przez turystów Moście Karola. Co Szczygieł proponuje w zamian, to Praga niekomercyjna, gdzie główny szlak wyznaczają rzeźby Davida Cerny’ego, gwarne puby w dzielnicach robotniczych, a także miejsca, na które pewnie nigdy nie zwrócilibyśmy uwagi, a jakich w każdym mieście pełno. Autor nie boi się mieszać rejestrów, zestawiając obok siebie humorystyczne anegdoty z życia miasta z historiami o dramatycznej przeszłości Czechosłowacji, jednak robi to w sposób na tyle przemyślany i wyważony, że zamiast popadać w groteskę, udaje mu się uchwycić specyficzną i wciągającą żywotność miasta Kafki. Skutkiem tej niecodziennej wyprawy jest wielopoziomowa, erudycyjna opowieść nie tylko po dziejach i polityce kraju nad Wełtawą, ale przede wszystkim po zamieszkujących je społecznościach, które tę zróżnicowaną i fascynującą historię miejsca tworzą. Lektura obowiązkowa, nie tylko dla fanów Czech, prozy Mariusza Szczygła i zdjęć Filipa Springera, które zdobią opisy.

Zostaw komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany.

Serwis wykorzystuje pliki cookies. Korzystając ze strony wyrażasz zgodę na wykorzystywanie plików cookies.